Op woensdag 17 maart 2027 kiest Nederland nieuwe Provinciale Staten. Op dezelfde dag zijn de waterschapsverkiezingen. Daarna begint voor griffies het inwerkprogramma: tientallen Statenleden, een deel voor het eerst gekozen, moeten in korte tijd de provincie, de dossiers en elkaar leren kennen.
Een serious game is een goede toevoeging aan dat programma. In één sessie oefenen Statenleden met de afwegingen die ze de komende vier jaar maken, en doen ze dat samen met collega's uit andere fracties.
Wat een inwerkprogramma meestal mist
Een inwerkprogramma bestaat vaak uit presentaties: de begroting, de kerntaken, het staatsrecht, de omgevingsvisie. Dat is nodig. Het laat twee dingen liggen.
Het eerste is de samenhang. Een nieuw Statenlid hoort over mobiliteit, natuur, economie en wonen in aparte sessies, van aparte afdelingen. In de Statenzaal raken die onderwerpen elkaar in bijna elk besluit.
Het tweede is de samenwerking. Statenleden leren elkaar kennen in debatten, waar het verschil centraal staat. Een spel geeft een andere start: je zit met mensen van andere partijen aan één tafel en moet er samen uit komen.
Hoe Het Brede Welvaartspel: Provincie Laak werkt
Het Brede Welvaartspel: Provincie Laak speelt in een provincie die niet bestaat. Laak heeft opgaven die elke provincie kent: mobiliteit, natuur, economie, veiligheid, ondermijning, verstedelijking en klimaat.
Spelers krijgen een casus en moeten daarover samen kiezen. Er zijn er vijf: Ondermijning in Laak, De Corridor, Laak 2050, Schokbestendig Laak en Herontwikkeling landelijk gebied. Bij elke keuze zien ze wat die doet op andere terreinen. Wat je op mobiliteit wint, kost je ergens anders.
Omdat Laak niet bestaat, heeft niemand er een standpunt over ingenomen. Er is geen verkiezingsprogramma om te verdedigen en geen dossier waar iemand al jaren in zit. Nieuwe en ervaren Statenleden beginnen gelijk.
Drie provincies spelen het spel al met eigen spelleiders
De provincies Zuid-Holland, Utrecht en Noord-Brabant zetten het spel in voor bestuurders en beleidsteams. Alle drie leidden eigen spelleiders op, zodat ze het zelfstandig kunnen spelen.
David van Oeveren, strateeg onderzoek en kennis bij Provincie Utrecht, zei na de opleiding: "Het was leerzaam om te zien hoe je deze materie via een serious game op een laagdrempelige, effectieve manier kunt overdragen. Volgens mij een absolute meerwaarde voor elke bestuurder, beleidsmaker en inwoner die hiermee aan de slag wil."
Gemeenteraden gebruiken het spel al als start van een nieuwe raad
Bij gemeenteraden is er ervaring met een spel aan het begin van een raadsperiode. De gemeenteraad van Alphen aan den Rijn speelde op 5 september 2026 de raadsledenvariant van Het Brede Welvaartspel, op de heidag van de nieuwe raad. In twee uur maakten de raadsleden samen keuzes voor de fictieve stad Laakdam.
Een van de raadsleden zei na afloop: "Het is een snelkookpan van alles waar je in politieke besluitvorming mee te maken krijgt en laat goed zien hoe verschillende belangen met elkaar samenhangen én hoe diverse dilemma's op elkaar ingrijpen. Naast dat het dus super inhoudelijk is, is het ook gewoon een heel leuke vorm van teambuilding."
Een ander raadslid: "Wanneer duidelijk is welke prioriteiten je samen nastreeft, wordt het maken van beleidskeuzes eenvoudiger."
Zo past een spelsessie in het inwerkprogramma
Een sessie van Provincie Laak duurt ongeveer drie uur. Dat past in een middag of avond van het inwerkprogramma, of op een heidag van de nieuwe Staten.
Plan de sessie niet in de eerste week. Statenleden hebben meer aan het spel als ze de begroting en de grote opgaven van de provincie al een keer hebben gezien. Een moment in de eerste maanden na de installatie werkt goed.
Meng de fracties aan tafel. Het spel is er juist voor om met andersdenkenden tot een keuze te komen.
Sluit af met de vraag wat de spelers meenemen naar de Statenzaal. De spelleider leidt die nabespreking.
Wat een spelsessie kost en wanneer je boekt
Een spelsessie van Provincie Laak kost € 2.400 voor een groep tot en met zes spelers, inclusief spelleider, materiaal, een intake vooraf, de nabespreking en reiskosten. Per extra tafel van zes spelers komt er € 500 bij. De bestuurdersversie kost € 3.000. Bedragen zijn exclusief btw. Voor voltallige Staten maken we een voorstel op maat.
Een sessie vraag je aan vanaf drie weken vooruit. Voor het voorjaar van 2027 raden we aan om dit najaar al een datum vast te leggen, omdat veel provincies en waterschappen tegelijk een inwerkprogramma plannen.
Ook voor nieuwe waterschapsbesturen
Op 17 maart 2027 worden ook de algemene besturen van de waterschappen gekozen. Voor de Unie van Waterschappen maakten we een eigen speelvariant van Het Grote Brede Welvaartspel. Waterveiligheid en waterkwaliteit staan daarin centraal, in samenhang met wonen, landbouw, natuur en economie.
Meer weten?
Bekijk Het Brede Welvaartspel: Provincie Laak of lees de cases van de provincies en gemeenteraden. Wil je overleggen wat past bij jullie inwerkprogramma? Plan een kennismaking.
