Serious games voor de overheid
Bij Waai Serious Games maken en begeleiden we serious games voor de overheid: voor ministeries, uitvoeringsorganisaties, provincies, gemeenten en waterschappen. In een spel oefenen ambtenaren en bestuurders met keuzes die in het echt jaren duren. Dat doen ze in een fictieve provincie, waar niemand een eigen dossier hoeft te verdedigen. We voerden ruim honderd spelsessies uit voor meer dan veertig opdrachtgevers, met een gemiddelde waardering van 9,1.
Wat is een serious game voor de overheid?
Een serious game is een spel met een doel buiten het spel. Bij de overheid is dat doel meestal beter afwegen, samenwerken of besluiten. Spelers krijgen een rol, maken keuzes en zien wat die keuzes doen. In de nabespreking leg je het verband met het echte werk.
Lees meer over wat een serious game is en over het verschil met simulatie en rollenspel.
Waarom serious games werken bij de overheid
Beleid gaat over afwegen.
Een nota zet de opties op een rij. In een spel maak je de keuze zelf en zie je meteen wat die kost en oplevert.
Opgaven hangen samen.
Een keuze voor woningbouw raakt mobiliteit, natuur en gezondheid. In een spel ligt die samenhang op tafel. Dat is de kern van brede welvaart en van integraal werken.
Je oefent veilig.
Onze spellen spelen in de fictieve provincie Laak, met de steden Laakdam, Heemster en Zonningen. Niemand verdedigt daar een eigen dossier of een eigen partij. Fouten mogen, want ze hebben geen gevolgen.
Het gaat sneller dan in het echt.
Deelnemers ervaren in een paar uur wat in de praktijk jaren duurt.
Iedereen zit aan dezelfde tafel.
Ambtenaren, bestuurders en partners bouwen samen een beeld op van het vraagstuk. Dat beeld nemen ze mee naar het echte overleg.
"Brede welvaart is ongrijpbaar, maar deze game maakt het praktisch voor raadsleden en wethouders."
Cynthia Bockhorst, Zuid-Holland Academie
Lees ook over serious gaming voor beleidsopgaves en de geschiedenis van serious gaming in beleid.
Wanneer zet je een serious game in?
Een spel past op momenten waarop mensen samen moeten kiezen, samenwerken of iets nieuws moeten leren. Deze zeven momenten komen bij de overheid steeds terug.
Na de verkiezingen
Een nieuwe gemeenteraad, nieuwe Provinciale Staten of een nieuw waterschapsbestuur moet snel leren afwegen en elkaar leren kennen. In maart 2027 zijn de verkiezingen voor Provinciale Staten en waterschappen. Met Het Brede Welvaartspel: Provincie Laak oefenen nieuwe Statenleden met de keuzes van een provincie. Met Het Grote Formatiespel voor Raadsleden oefenen raadsleden met coalitievorming. De nieuwe gemeenteraad van Alphen aan den Rijn speelde op de heidag een spel over Laakdam (case).
Aan het begin van beleid of een programma
Voordat de koers vastligt, wil je weten welke belangen en effecten er spelen. Het Brede Welvaartspel: Laakdam volgt het Beleidskompas, de werkwijze van het Rijk voor nieuw beleid. Met De Koerskaart ontdekt een team welke koers het eigenlijk vaart, juist als de toekomst onzeker is.
Lees ook over strategie kiezen onder onzekerheid.
Als opgaven elkaar raken
Brede welvaart en integraal werken vragen dat afdelingen en overheden over hun eigen dossier heen kijken. In Heemsterpoort stuurt een team op de brede welvaart van een stadsdeel met drie wijken. In Zonningen ontdekt een beleidsadviseur in één werkdag wat er gebeurt als elk probleem bij één afdeling ligt. In Wijkspel: West-Laak in de knel moeten partijen in een wijk onder druk elkaar vinden.
Lees ook over integraal werken op stadsdeelniveau en regionale samenwerking oefenen.
Voordat je de wijk in gaat
In Particibeter komt de gemeente met een goedgekeurd plan om een buurt van het gas af te halen. Bewoners hebben eigen belangen en informatie die de gemeente niet heeft. Spelers voelen wat dat doet met vertrouwen, en welk plan genoeg belangen dient. Dat past bij de warmtetransitie, waarin gemeenten met bewoners over hun wijk in gesprek moeten.
Lees ook over participatie oefenen met een serious game.
Om weerbaar te worden
Crisis, ondermijning en digitale dreiging vragen alertheid, van de werkvloer tot het bestuur. Operatie Waakvlam is een digitaal spel over phishing, social engineering en ondermijning, met een niveau voor de werkvloer, voor professionals en voor het bestuur. Sinds 15 augustus 2026 geldt de Cyberbeveiligingswet, ook voor overheden. Die vraagt dat bestuurders zich laten trainen in cyberrisico's. Met Het dreigingen en kwetsbaarheden spel verkent een team waar de organisatie kwetsbaar is.
Lees ook over weerbaar bestuur en een crisisoefening met een serious game.
Bij inwerken en vakmanschap
Nieuwe medewerkers leren in een spel hoe beleid in de praktijk werkt. In Zonningen spreekt een nieuwe adviseur in één dag bewoners, de huisarts en de wijkagent, en geeft 's avonds advies aan de raad. Organisaties die een spel vaker willen inzetten, leiden eigen spelleiders op.
Lees ook over vakmanschap opbouwen met een spel.
Bij verandering in de organisatie
Verandering begint met een gedeeld beeld van waar je staat. Het kleine wegkijk spel helpt een team te praten over waar het liever niet naar kijkt. Samen met TNO ontwierpen en begeleidden we werksessies met topbestuurders van Defensie over de adaptieve krijgsmacht (case).
Lees ook over organisatieverandering via een serious game.
Hoe zet je een serious game in?
Een spelsessie met een spelleider van Waai. De spelleider komt naar je toe en begeleidt het spel en de nabespreking. Een sessie duurt twee uur, drie uur of een dagdeel en kost vanaf € 1.800. Een intake vooraf en een digitale samenvatting van de uitkomsten zitten erbij.
Een traject van drie sessies. Bijvoorbeeld voor drie afdelingen of drie momenten in een programma. Je krijgt 10 procent korting op de sessieprijs.
Eigen spelleiders. We leiden jullie mensen op tot spelleider. Daarna speel je het spel zelf, met een licentie. De provincies Zuid-Holland, Utrecht en Noord-Brabant werken al zo (case).
Zelf spelen in de browser. Zonningen en Operatie Waakvlam speel je alleen, zonder spelleider, met AI-personages die reageren op wat je zegt.
Een spel op maat. We passen een bestaand spel aan op jullie opgave of maken een nieuw spel. Dat kost van € 950 voor een slim aangepast spel tot € 90.000 voor een groot spel. Lees meer over een serious game op maat en over wat een serious game kost.
Wat we deden voor de overheid
Provincies
Zuid-Holland, Utrecht en Noord-Brabant leidden eigen spelleiders op voor Het Brede Welvaartspel en spelen het nu zelfstandig (case).
Gemeenten
Met de Zuid-Holland Academie maakten we een spel waarin raadsleden en wethouders oefenen met integrale afwegingen (case). Alles voor gemeenten staat op serious games voor gemeenten.
Waterschappen
Voor de Unie van Waterschappen schreven we een whitepaper en maakten we een eigen variant van Het Brede Welvaartspel over waterbeheer en brede welvaart (case).
"Het was leerzaam om te zien hoe je deze materie via een serious game op een laagdrempelige, effectieve manier kunt overdragen. Volgens mij een absolute meerwaarde voor elke bestuurder, beleidsmaker en inwoner die hiermee aan de slag wil."
Veelgestelde vragen
Wat kost een serious game voor de overheid?
Een spelsessie met een spelleider kost vanaf € 1.800 voor twee uur. Een eigen casus inbrengen kost € 2.600 en vraagt minimaal vier weken voorbereiding. Een spel op maat kost van € 950 voor een slim aangepast spel tot € 90.000 voor een groot spel. Alle bedragen zijn exclusief btw. Lees meer in Wat kost een serious game?
Is een spel niet te luchtig voor serieus beleid?
Het spel is het middel. De waarde zit in de keuzes die spelers maken en in de nabespreking, waarin je die keuzes verbindt met het echte werk. Een strategisch adviseur van de provincie Zuid-Holland twijfelde eerst:
"Dankzij deze spelleidersopleiding is het kwartje gevallen: serious games zijn een fantastische en zeer effectieve manier om groepen mensen op een inhoudelijke manier te mobiliseren!"
Waarom spelen de spellen in een fictieve wereld?
In een fictieve provincie heeft niemand een eigen dossier, partij of wethouder te verdedigen. Daardoor speelt iedereen vrijuit. Wil je dichter bij je eigen opgave komen, dan breng je een eigen casus in. We vertalen die naar de spelwereld.
Hoe kopen we een spelsessie in?
Je vraagt een spelsessie aan via de site. Online betalen hoeft niet. We bevestigen de datum en sturen daarna een factuur, met een betaaltermijn van dertig dagen. Een inkoop- of verplichtingennummer geef je op bij de aanvraag.
Voor hoeveel deelnemers is een spelsessie geschikt?
De meeste spelsessies kun je aanvragen vanaf 5 en tot 36 deelnemers, sommige tot 50. Grotere groepen kunnen in overleg.
Kunnen we een spel zelf spelen, zonder Waai?
Ja. We leiden jullie mensen op tot spelleider. Daarna speel je het spel zelfstandig, met een licentie. Drie provincies werken al zo.
Hoe weet je wat een spelsessie oplevert?
In de nabespreking leggen deelnemers vast wat ze zagen en wat ze anders gaan doen. Je krijgt een digitale samenvatting van de uitkomsten. Lees meer over effect meten bij een serious game.