Participatie is in vrijwel elk groot project van deze tijd een sleutelopgave. Bij de aanleg van een windpark, de transformatie van een wijk, de inrichting van een station of een verandering in de bedrijfsvoering. De inhoudelijke kant van het werk is bekend en wordt vaak gedegen voorbereid. Wat veel teams niet getraind krijgen, is de menselijke kant. Het loslaten van regie.
Voor projectleiders, omgevingsmanagers en participatieadviseurs in de publieke sector is dat een terugkerende verlegenheid. Een participatietraject vraagt om vaardigheden die in een vergadering niet veel geoefend worden. Luisteren zonder te willen oplossen. Een vraag stellen zonder de uitkomst te sturen. Verschil verdragen.
Waarom participatie zo moeilijk te oefenen is
Een participatietraject test precies de reflexen die in een bureaucratische omgeving zijn afgeleerd. Snel komen tot een besluit. Een lijn vasthouden. Een proces voorspelbaar houden. In de zaal met bewoners of belanghebbenden werken die reflexen tegen. Wie ze niet doorheeft, valt erin terug op het moment dat het lastig wordt.
Daar komt bij dat participatie niet eenmaal te doen is. Een team komt in de loop van een traject verschillende gesprekken tegen, met verschillende groepen, in verschillende fasen. Iedere fase vraagt een andere houding. Theorie maakt dat wel begrijpelijk, maar nog niet eigen.
Wat een serious game hier toevoegt
Een serious game brengt het participatietraject naar binnen. Spelers krijgen rollen die ze in de echte zaal zullen tegenkomen. De projectleider, de omgevingsmanager, de communicatieadviseur, maar ook de boze buurtbewoner, het raadslid dat afwacht, de jongere die niet komt opdagen, de oudere die overal bezwaar tegen maakt. Iedere rol speelt iets dat in de praktijk voorkomt.
In de spelomgeving oefenen ze de gesprekken die ze straks in het echt voeren. Ze ervaren wat het doet om regie los te laten. Ze proberen wat er gebeurt als je een vraag werkelijk open stelt. En ze merken hoe vaak ze geneigd zijn om te willen oplossen wat eigenlijk om luisteren vraagt. Niet als verwijt, maar als zelfobservatie waar ze in hun werk iets mee kunnen.
Voor wie deze vorm werkt
Een serious game over participatie past bij teams die voor een traject staan en zich willen voorbereiden. Projectleiders en omgevingsmanagers bij gemeenten, provincies, waterschappen, Rijkswaterstaat en ProRail. Participatieadviseurs en communicatiemensen bij ministeries, uitvoeringsorganisaties en gebiedsontwikkelaars. Directies die hun organisatie willen klaarstomen voor een andere manier van werken met de omgeving.
Het werkt het beste als een team een echt traject voor de boeg heeft. Dan vertaalt de ervaring direct naar de eigen praktijk. Als algemene training werkt het ook, maar de leeropbrengst is dan minder concreet.
Hoe je begint
Waai ontwikkelt serious games over participatie op maat voor specifieke projecten en organisaties. Het ontwerp begint met de vraag wat het team straks anders moet kunnen. Daarna komen de rollen, de scenario's en de reflectie aan bod.
Lees ook: Burgerparticipatie voorbereiden met een serious game, Regionale samenwerking oefenen en Een veilige leeromgeving creëren.
Wil je sparren over een participatietraject in jouw organisatie? Neem contact op met Waai.
