De term serious game duikt overal op. In beleidsstukken, in trainingsaanbod, in werkconferenties, op congrespodia. Vaak wordt hij door elkaar gebruikt met simulatie, rollenspel, learning experience en gamification. Het beeld blijft daardoor onscherp, en dat is jammer. Want een serious game is iets specifieks en het werkt anders dan de meeste andere werkvormen.
Voor projectleiders, managers, innovatiecoaches en directies die voor de keuze staan om met een spel te werken, is het de moeite waard om de term een keer goed door te lopen.
Een korte definitie
Een serious game is een spel met regels, rollen en een doel, dat is ontworpen om iets serieus te bereiken. Dat kan leren zijn, gedrag oefenen, gezamenlijk besluitvormen, signalen op tafel krijgen of een complex vraagstuk doorgronden. Wat het tot een spel maakt is de bewust gekozen structuur waarin keuzes consequenties hebben en spelers tegelijkertijd zelfstandig én in interactie handelen. Wat het tot serious maakt is dat het ontwerp dient een doel buiten het spel zelf.
Het is dus geen vergaderspel, geen ijsbreker, geen entertainment met een educatief sausje. Het is een werkvorm met een ontwerp, een spelleider en een nazorg die het doel ondersteunen.
Wat een serious game doet wat een training niet doet
Een training begint vaak met inhoud en eindigt met oefenen. Een serious game begint met oefenen en gebruikt de ervaring als basis voor de inhoud. Dat verschil is groter dan het lijkt. Wie eerst de theorie hoort en daarna oefent, leert vanuit een denkkader. Wie eerst speelt en daarna reflecteert, leert vanuit een ervaring die hij zelf heeft opgebouwd.
Het effect is dat een serious game in korte tijd dingen aan het licht brengt die in een training pas op dag drie zouden komen. Patronen in samenwerking. Aannames die niemand had benoemd. Verschillen in beeld waar het team al langer omheen werkte. En dat geeft een sessie meteen waarde, ook zonder dat de inhoud uitputtend is behandeld.
Wanneer een serious game werkt
Niet bij elk vraagstuk is een spel de juiste vorm. Een serious game werkt het beste wanneer de opgave complex is, meerdere belangen kruist of vraagt om denken in samenhang. Wanneer mensen moeten leren omgaan met onzekerheid. Wanneer een team zich anders moet leren verhouden tot zijn werk. Wanneer een directie een gedeeld vocabulaire wil opbouwen. Of wanneer een groep professionals een nieuwe denkwijze in zijn vingers wil krijgen.
Voor het overdragen van kale kennis is een spel zelden de meest efficiënte vorm. Voor het laten landen van een denkwijze, een afweging of een werkwijze is hij vaak de beste.
Wat een goed spel onderscheidt
Een goed serious game heeft een doelgerichte ontwerpstructuur, een doordachte rolverdeling, een mechanisme dat keuzes consequenties geeft en een spelleider die de reflectie verbindt aan de werkpraktijk. Zonder een van deze elementen wordt het spel snel een leuke activiteit zonder vervolg. Met alle vier wordt het een interventie die jaren doorwerkt.
Lees ook: Het verschil tussen serious gaming, simulatie en rollenspel, Een korte geschiedenis van serious gaming in beleid en Wat goede serious games gemeen hebben.
Bij Waai werken we vanuit deze elementen aan elk spel dat we ontwerpen of inzetten. Wil je meer weten of een gesprek voeren over een specifiek vraagstuk? Neem contact op met Waai.
