De energietransitie is geen technisch vraagstuk alleen. Het is ook een vraagstuk van afwegingen en van draagvlak. Een plan kan op papier kloppen en toch vastlopen, omdat de wijk er anders naar kijkt dan de beleidsmaker. Een serious game laat teams dat zelf ervaren. Niet met een presentatie, maar door het te doen.
Op papier klopt een plan, aan tafel merk je wat het kost
Aan tafel merk je wat het kost om keuzes te maken. Je merkt ook wie je daarbij nodig hebt. Dat gebeurt in een fictieve stad of wijk. Daar hoeft niemand zijn eigen dossier te verdedigen. De gesprekken gaan dan over de keuzes zelf en niet over wie gelijk heeft.
Waai ontwikkelt en begeleidt serious games en simulaties voor ministeries, provincies, gemeenten, waterschappen en uitvoeringsorganisaties. Onze serious games voor strategie en beleid gaan over vraagstukken als brede welvaart, participatie, weerbaarheid en de energietransitie. Deelnemers ervaren in een paar uur wat in de praktijk jaren duurt.
In Laakdam hangen wonen, energie, natuur en mobiliteit aan elkaar
Een scenario speel je op Platform Laak, een simulatieplatform voor de publieke sector. Laakdam is een fictieve vestingstad van ongeveer 324.000 inwoners. Er loopt een rivier, de Hooge Laak, en midden in de stad staat een fabriek die vervuilt maar economisch belangrijk is.
Spelers maken beleidskeuzes met effecten over domeinen heen: wonen, energie, mobiliteit en gezondheid. In het scenario rond woningbouw en mobiliteit hangen die keuzes aan elkaar. Kap je bos, of kies je voor een windmolenpark? En wat betekent een keuze voor mobiliteit voor natuur en leefbaarheid? Wat in het ene domein goed uitpakt, kost je in een ander domein iets.
Het spelverloop volgt Het Beleidskompas. De politieke realiteit verandert onderweg en niet iedereen heeft dezelfde informatie. Met AI-ondersteuning interview je archetypische bewoners per wijk, van wederopbouwwijk tot villawijk en duurzame wijk. Zo hoor je wat een keuze voor die bewoners betekent.
Het platform kent schaalniveaus: wijk, stadsdeel, stad, regio en provincie. Je speelt met 4 tot 21 spelers en een sessie duurt ongeveer drie uur. Ook partnerorganisaties kunnen aan tafel zitten.
In de Vlinderbuurt ervaar je wat het kost om een wijk van het gas af te krijgen
Gaat jouw opgave vooral over één wijk, dan past Particibeter. In dit onderhandelspel speelt een gemeente tegen de klok om de fictieve Vlinderbuurt van het aardgas af te krijgen. Twee teams zitten in aparte ruimtes. Team Gemeente heeft de macht, het geld en een goedgekeurd plan. Team Bewoners is verdeeld over huurders, eigenaren van koopwoningen en verhuurders. Ieder heeft eigen belangen en geheime informatie. Vanaf de eerste minuut is er dus informatie-asymmetrie, en daarmee wantrouwen.
Een grote zandloper telt de jaren af. Elke ronde is een jaar en na vier jaar moet het besluit vallen. Naarmate de tijd krapper wordt, blijken sommige eisen onhaalbaar. Beide kanten moeten kiezen waar ze geven en waar ze vasthouden. Op de inspraakavond komt alles samen. In de nabespreking valt het kwartje dat dit verdacht veel op het echte werk lijkt.
Het spel is bedoeld voor mensen die met de warmtetransitie of een vergelijkbare wijkopgave werken:
- bestuurders en programmamanagers
- beleidsadviseurs en projectleiders
- raadsleden
Je zet het in als een wijk van het gas af moet, maar het draagvlak nog ontbreekt. Het is extra sterk als corporaties en bewoners samen aan tafel zitten.
Dit sluit aan op eerder werk van Waai. Rond aardgasvrij wonen ontwikkelden we strategieën voor beleidsmakers. Die vertaalden we naar campagnes en festivals onder één naam: #VANGASLOS. Die naam groeide uit tot een vaste uitdrukking voor de aardgastransitie in Nederland. De warmtetransitie was voor veel Nederlanders abstract en ver weg. Aardgasvrij wonen klonk als een probleem van later of van een ander. In een spel komt het dichterbij.
Je begint met een gesprek over je eigen opgave
Heb je een casus uit je eigen organisatie? Die kun je in de apolitieke setting van Laakdam analyseren. Het spel is op maat aan te passen met eigen voorbeelden. Particibeter stem je met een korte intake af op je eigen warmtetransitie of wijkopgave.
Lees ook: Participatie oefenen met een serious game en Burgerparticipatie voorbereiden met een serious game.
Je begint daarom met een gesprek over jouw opgave. Wat wil je dat je team ervaart, en welke keuzes zitten nu vast? Waai past het scenario daarop aan, zodat je team oefent met wat er in jouw praktijk speelt.
