Een ontwerp dat op papier klopt, kan in gebruik vastlopen. Dat verschijnsel is bekend bij iedereen die ooit een gebouw, een wijk, een station, een ziekenhuisroute of een digitale dienst heeft ontworpen. De tekeningen kloppen, de specificaties staan, het ontwerpproces is doorlopen. En zodra mensen het echt gaan gebruiken, blijken er dingen niet te werken die niemand had gezien.
Voor projectleiders, ontwerpteams, gebiedsontwikkelaars en opdrachtgevers in de publieke sector is dat een kostbaar probleem. Aanpassingen achteraf zijn duurder, minder effectief en raken vaak partijen waarvan de betrokkenheid al was afgebouwd. De vraag is hoe je die blinde vlekken eerder vindt.
Waarom papier niet alles vangt
Een ontwerp wordt meestal beoordeeld op kloppende waarden. De afmetingen passen, de routes zijn berekend, de eisen zijn gedekt. Dat is een nodige toets, maar geen voldoende. Wat een ontwerp moet doen, is werken voor mensen die het gebruiken. En gebruik laat zich niet vangen in een tekening.
Mensen gedragen zich anders dan een planner inschat. Ze nemen routes die korter lijken, maar het niet zijn. Ze gebruiken ruimtes voor dingen waarvoor ze niet bedoeld waren. Ze ervaren een omgeving anders dan ze er op papier uitziet. Pas als een ontwerp gespeeld wordt, valt op wat eraan ontbreekt.
Wat een serious game hier toevoegt
In een serious game over een ontwerp nemen spelers gebruikersrollen aan. Een ouder met een kinderwagen. Een man in een rolstoel. Een tiener die te laat is voor school. Een werknemer met een spits. Een ondernemer die toelevering moet regelen. Iedere rol stelt eigen vragen aan het ontwerp en doorloopt het op een eigen manier.
Spelers krijgen scenario's. Een ochtendspits, een evenement, een storing, een bezoek aan de zorg. Ze handelen in het ontwerp en lopen tegen problemen aan. De ene route blijkt onbruikbaar in de regen. De andere staat in de spits vol. Een derde voelt onveilig na zonsondergang. De observaties die in zo'n sessie naar boven komen, zijn van een ander soort dan wat in een ontwerpreview wordt gevangen.
Dat alles in een fase waarin aanpassen nog goedkoop is.
Voor wie deze vorm werkt
Een ontwerp-spel past bij projectteams in de fase tussen schetsontwerp en definitief ontwerp. Bij gebiedsontwikkelaars, woningcorporaties, vastgoedmanagers, gemeenten, provincies, RWS, ProRail, zorginstellingen en onderwijsorganisaties die een gebouw of gebied gaan realiseren. Bij ontwerpbureaus die hun ontwerp eerder willen toetsen aan gebruik. En bij opdrachtgevers die hun positie ten opzichte van de ontwerper willen versterken.
Het werkt het beste wanneer het ontwerp ver genoeg is om in scenario's door te leven, maar nog niet vast genoeg om alleen kosmetisch te wijzigen.
Hoe je begint
Waai ontwerpt serious games op maat voor projectontwikkeling. Het ontwerp start bij de fase waarin het project zich bevindt en bij de gebruikersgroepen die ertoe doen. Daarna komen de rollen, de scenario's en de reflectie op tafel.
Lees ook: Het gebruik van een project simuleren, Gedragsverandering door ervaring en Een serious game op maat ontwikkelen.
Wil je sparren over een lopend ontwerpproces? Neem contact op met Waai.
